Je zit op een kringverjaardag aan je biertje en blokje kaas als er ineens een loeihard wolvengehuil door de kamer schalmt. Voor Carel Verplak uit Driel is dat vaste prik. Als één van de twee wolvenschadetaxateurs in regio Midden-Nederland heeft hij het taxatiebedrijf inmiddels een vaste ringtone gegeven. “Dan weet ik tenminste gelijk waarover ze bellen.” Laten we tussen alle verhitte debatten over de wolf in Nederland door eens de praktijk induiken. Hoe gaat het er eigenlijk aan toe als een wolf schade heeft aangericht?
Carel, je bent appel– en perenteler. Hoe raakte je verzeild in de wolvenwereld?
“Ik was door mijn beroep al eerder schadetaxateur fruitteelt geworden bij een taxatiebedrijf. Daarvoor meet ik hagelschade en mezenschade bij fruitbedrijven. Zo rolde ik door naar het bekijken van schade door wild, ook buiten de fruitteelt, bijvoorbeeld als ganzen een grasland kaalvreten. Zo’n 3 jaar geleden kwamen ook de eerste schademeldingen van wolven binnen. Het begon sporadisch, maar toen het toenam, moesten er ook officiële taxateurs voor wolvenschade komen. Ook om te controleren of het überhaupt wel om wolven gaat. Gezien de beschermde status van wolven in Nederland zag ik wel aankomen dat ’t alleen maar gekker zou worden, dus heb ik mezelf aangemeld voor een opleiding tot wolvenschadetaxateur. In Oost-Duitsland kreeg ik een week uitleg over wolven en ik moest een DNA-cursus doen bij Wageningen Universiteit.
Hoe werkt het dan eigenlijk als er wolvenschade is?
Nou, stel je komt als boer ’s ochtends je weiland ingelopen en je ziet een van je dieren dood liggen. Meestal gaat het dan om een schaap, heel af en toe om een kalf of shetland pony. Dan kan je een melding doen bij BIJ12, het landelijke meldingspunt. De boer stuurt wat foto’s mee en BIJ12 velt een eerste oordeel. Eén keer waren dat foto’s van een rituele slachting waarin de dieren keurig naast elkaar waren opgesteld. Ja, dan is er van een wolf geen sprake geweest. Als er wel het vermoeden blijft van een wolf belt het taxatiebedrijf de meest dichtstbijzijnde taxateur. Wij bellen vervolgens de boer en horen wat er loos is. We komen diezelfde dag nog langs. En geven advies voor de tussentijd: dek het af, zorg dat er geen honden bij kunnen komen.
Waarom zouden er geen honden bij mogen komen?
Als er een hond in de buurt is geweest, heb je vrijwel altijd DNA van een hond te pakken. Wij testen natuurlijk van alles op locatie. Hoe is de aanvaller erbij gekomen? Door de sloot heen gegaan, onder de afrastering door? Je zoekt sporen, scant de locatie en bekijkt de verwondingen nauwkeurig. Als het bijvoorbeeld één grote ravage is, is het meestal geen wolf. Ribbenkas aangevreten? Typisch wolf. Ingewanden eruit? Nee, daar begint een wolf niet aan. Keelbeet? 90% zeker dat het een wolf is. Geen keelbeet? Vreemd, maar het kan ook een jonge wolf zijn die ’t nog leren moet en daarom voor de bil of rug gaat. Zo maken we een inschatting, maar uiteindelijk is het DNA-monster bepalend. Wageningen Universiteit levert het resultaat een paar weken later. Alleen met de uitslag ‘wolf’ krijg je schadevergoeding.
Je zoekt sporen, scant de locatie en bekijkt de verwondingen nauwkeurig. Eén grote ravage? Meestal geen wolf. Ribbenkas aangevreten? Typisch wolf.
Heb je vaak de uitslag ‘wolf’?
Vaak wel, maar zeker niet altijd. Eén keer kwam ik op locatie en zag ik overal losse wol liggen. In het weiland ernaast rende een herdershond als een dolle rond. ‘Misschien moet je eerst even een goed gesprek met de buurman hebben’ heb ik de boer toen gezegd. En ja hoor, DNA-uitslag ‘hond’. Het DNA-monster laat soms ook iets totaal anders zien: ‘vos’ bijvoorbeeld. Het schadebeeld matcht dan totaal niet, maar er is best een kans dat een wolf het schaap gepakt heeft en de vos er diezelfde nacht nog van heeft zitten snoepen. ‘Medebenutting’ noemen we dat. Er valt vrij weinig aan te doen, maar maakt de zaak zeker complexer.
Zie je de wolvenschade de afgelopen tijd toenemen?
Momenteel is het rustiger. Als het DNA van een wolf eenmaal in ons systeem staat, volgen we ze. Waar duikt ‘ie de volgende keer op? Wat we nu zien, is dat veel geregistreerde wolven niet een tweede keer toeslaan. We vermoeden dat veel wolven ook weer doortrekken, Nederland weer uit. Dat ze door gebrek aan ruimte toch geen roedel starten. Soms duikt er een ‘n halfjaar later ineens weer op in een ander gedeelte van het land.
Hoe zie jij de situatie over 10 jaar?
Schapenhouders hebben het er nu al lastig mee. Ik zie boeren die na 2 of 3 keer schade aan hun kudde het bijltje erbij neergooien. En particulieren die hun gekoesterde hobby toch maar opgeven. Toen ik begon met wolvenschade meten zag ik ‘gewoon’ een schaap, inmiddels weet ik wel beter: veel eigenaren zijn jarenlang bezig met het fokken van een mooi ras, zijn hartstikke fanatiek en trots. Een wolf kan daar in één nacht een einde aan maken. Uiteindelijk denk ik wel dat we de ‘probleemwolven’ moeten opruimen. Wolven die keer op keer voor schade zorgen, in woonwijken blijven verschijnen en verstoord gedrag vertonen. Een gezonde wolf hoort schuw te zijn voor mensen.
Uiteindelijk moeten we de probleemwolven wel opruimen. Een gezonde wolf hoort schuw te zijn voor mensen.
Probleemwolven ‘opruimen’, dan moet de beschermde status er volgens jou af?
Nee, ik ga dan uit van een beleid als in Frankrijk, waar onder bepaalde omstandigheden een wolf geschoten mag worden. Als een schapenhouder meerdere keren de dupe is geweest en ook de afschrikkingsmaatregelen niet werken, mag hij toestemming vragen voor het schieten. Dan voorkom je situaties zoals in Drenthe, waar het hele verhaal van een wolf die geschoten is nadat hij een man in zijn arm beet, nu nog een staartje krijgt.
Bij dat verhaal stelt het publieke debat de vraag of de boer zelf wel juist handelde. Hoe sta jij daarin?
Het is eigenlijk nooit de schuld van de wolf. De wolf gaat de mens niet zomaar aanvallen, behalve als hij opgefokt en gestresst is en handelt uit paniek. Wat dat betreft ligt het aan de mensen zelf. Maar heel eerlijk: ik zou ook niet voor mezelf garant staan als er een beer in mijn appelboomgaard alle bomen om zou trekken. Misschien zou ik er dan ook met de knuppel op af gaan. Een gegeven is wel dat we hier nu eenmaal met veel mensen en dieren op een klein stukje land zitten. Incidenten tussen mens en wolf zullen zich herhalen en daar moet je je beleid op aanpassen.
