Bijna vijftig jaar hield oud-burgemeester Liesbeth Tuijnman een groot geheim voor haar kind verborgen. Na het doen van een DNA-test kwam dochter Henca er per toeval achter dat ze er nog een hele familie bij had: ze bleek verwekt te zijn met een zaaddonor. Nu roept Tuijnman, samen met haar dochter, andere ouders van donorkinderen op om de waarheid te vertellen: ,,Nu het nog kan.”

Opgestapelde boeken en oude gemeentekaarten aan de muur. In haar woning naast de Grote Kerk te Elst steekt Liesbeth Tuijnman een sigaret op. Twee teckels springen vrolijk om haar heen.

Naast de inmiddels 80-jarige Tuijnman, die van 2001 tot 2012 burgemeester van de gemeente Overbetuwe was, zit dochter Henca Alberti (52). Tuijnman: ,,Ik hoef niet meer anoniem te blijven, dat station ben ik voorbij. Mensen mogen weten dat dit iedereen kan overkomen, ook een oud-burgemeester.” Kalm begint ze haar verhaal.

Een geheime zaaddonor voor koppels
Het is 1966 als Liesbeth Tuijnman en haar toenmalige man Pieter Alberti in Brussel wonen en een kinderwens hebben. Als blijkt dat Pieter geen kinderen kan krijgen, raken ze in contact met de Amsterdamse vrouwenarts Leo Swaab.

Rond diezelfde tijd behandelt Swaab ook het echtpaar Sietse en Ank uit Amsterdam. Mét succes. Na een geslaagde operatie raakt Ank toch zwanger. Tuijnman: ,,Swaab heeft toen aan Sietse gevraagd of hij zaaddonor wilde worden. Om koppels te helpen waarbij het bij de man niet gaat.”

Liesbeth en Pieter zijn één van die stellen. Tuijnman: ,,Als Swaab voorstelt om zaad van een anonieme donor te gebruiken, twijfelen we geen moment. Wij wilden dolgraag een kind en via deze weg kon het kind ook genetisch van mij zijn. We moesten geheimhouding voor het leven tekenen en dat deden we. In die tijd was het not done om erover te praten.”

Donoren bleven in de jaren 60 anoniem en waren niet te achterhalen. Tuijnman: ,,Het idee was dat openheid over de biologische vader in het latere leven van het kind voor problemen zou zorgen. Ik heb het stiekem wel aan mijn ouders verteld, maar ik weet ook dat er een ander koppel geweigerd werd. Puur omdat de vrouw in kwestie het haar moeder wou zeggen.”

Tuijnman en Alberti verhuizen naar het Drentse Ruinerwold waar Pieter het fokveebedrijf van zijn ouders runt. ,,Ik nam mijn temperatuur voortdurend op, om de eisprong te meten. Bij de juiste graden Celsius moest ik als de wiederweerga naar Amsterdam. Dan vond de kunstmatige inseminatie plaats in Swaabs kliniek en gingen we weer vol hoop en verwachting naar huis.”

Na zo’n zes pogingen was het raak. ,,Verrek, denk je dan, ik had nu ongesteld moeten zijn, zou het eindelijk? Een week later wist ik het zeker.”

‘Henca was gewoon zijn kind’
Op 30 mei 1971 bevalt Tuijnman van dochter Henca. Over de zaaddonor praat het stel nooit meer. Tuijnman: ,,Het is nooit meer onderwerp van gesprek geweest tussen Pieter en mij. Hij was niet zo’n prater en vermeed persoonlijke gesprekken. Henca was gewoon zijn kind, daarmee uit. Daar schuurde niets aan.”

,,Er was ook niemand in onze omgeving die twijfelde of Pieter wel de biologische vader was. Henca is net als Pieter heel blond met blauwe ogen, dus qua uiterlijk was er een sterke gelijkenis.”

,,Ikzelf heb het toen weggedrukt. Er simpelweg nooit meer over nagedacht.” Bijna vijftig jaar lang, nóóit meer? ,,Nooit meer. Daartoe is je geest blijkbaar in staat. Het mocht niet verteld worden, dus stopte ik het weg.”

Zelfs als Pieter een agressieve vorm van multiple sclerose ontwikkelt, waar hij uiteindelijk aan overlijdt, schiet het Tuijnman niet te binnen. ,,Henca was in die periode bezig met de vraag of zij de ziekte misschien geërfd had kunnen hebben van haar vader. Het kwam bij mij niet op dat ze daar niet bang voor hoefde te zijn, omdat ze Pieters biologische dochter niet was. Óók toen dus niet, zo diep zat het.”

Dna-test met wildvreemde ‘matches’
Het tij keert als Henca in 2019 een afstemmingstest van MyHeritage.nl doet. ,,Ik was gewoon nieuwsgierig. Puur voor de lol vroeg ik me af of ik misschien wat Scandinavisch bloed had”, vertelt Alberti. Ze bestelt een setje, doet wat speeksel op een wattenstaafje en stuurt het naar een laboratorium in Amerika.

Alberti: ,,Drie maanden later kreeg ik de uitslag binnen. Ah, slechts 15 procent Scandinavisch bloed, ik was dus niet zo’n Viking als ik had gedacht. Grappig. En toen zag ik allemaal namen staan: matches. Een lading wildvreemden tussen de 30 en 50 jaar met verschillende achternamen. ‘Tante’ stond er dan bij, of ‘halfzus’. Dat moet een foutje zijn, dacht ik toen nog.”

Tuijnman: ,,Ik wist dat Henca de dna-test ging doen en had er niet eens bij stilgestaan dat het geheim uit zou komen. Totdat Henca mij het mailtje doorstuurde met: ‘haha, mam, ik heb blijkbaar allemaal halfbroers en -zussen’. Toen viel bij mij pas het kwartje. Het kwam als een mokerslag binnen.”

‘Eén halfbroer leek de mannelijke versie van mezelf’
Alberti: ,,Het bleef in mijn hoofd spoken. Wat als het geen fout is? Is mijn vader dan misschien de vader van al die mensen? Of was mijn opa soms vreemdgegaan?”

,,Ik ben gaan googelen op de namen. Als enig kind had ik nooit een broer-zus-ervaring gehad, dus toen ik die gezichten zag, schrok ik me rot. Ik zag ineens een grimas of een blik, die ik herkende. Eén halfbroer leek wel de mannelijke versie van mezelf.”

Inmiddels had Alberti via MyHeritage ook een bericht ontvangen van ene Friso van Assema uit Elst. ,,Iemand die per toeval in hetzelfde dorp als mijn moeder woont, stuurde: ‘We hebben een grote match, ik ben benieuwd naar je verhaal, hier is mijn nummer!”

Over hem las ik op internet dat hij verwekt was door een spermadonor. Het daalde langzaam in. Totale verbijstering volgde. Ik heb Friso teruggestuurd dat ik hem later zou bellen. Dit moest ik eerst zelf verwerken.”

De meest rottige rit van haar leven
Tuijnman: ,,Ik reed de volgende dag naar Den Haag, waar Henca woont. Als excuus vertelde ik haar dat ik er een afspraak had. Het was de meest rottige rit van mijn leven. Ik moest mezelf echt toespreken: houd je blik op de weg, Liesbeth. Zo vol zat ik. Ik was vooral bezorgd dat Henca boos zou zijn.”

,,Toen ik op haar stoep stond, zag ik dat ze het door had. Het eerste wat ze vroeg was: ‘wist papa ervan?’. Ja, het was een beslissing van ons samen, vertelde ik haar toen. Het was een mooie lentedag, achter in de tuin hebben we gelachen én gehuild. We zaten er uren, ze heeft me van alles gevraagd.”

Alberti: ,,Ik móest gewoon weten hoe het zat. Hoe ging dat bij dokter Swaab, hoe was het al die jaren voor mijn moeder, waarom had ze het nooit verteld?”

Door Friso wordt Henca geïntroduceerd aan de op dat moment dertien halfbroers en -zussen. ,,Al noem ik ze allemaal gewoon broers en zussen, hoor.”

,,De kennismaking voelde als een warm bad. 48 jaar was ik en ineens had ik er een geheel nieuwe familie bij. Ik ervoer direct zoveel herkenning, er waren zoveel overeenkomsten, onze humor en creativiteit. We zijn allemaal levensgenieters, kunnen urenlang met elkaar kletsen en wandelen. Eigenlijk raken we nooit uitgepraat.”

‘Oermoeder’ Ank
Omdat Sietse in 2007 overleed, heeft hij zijn donorkinderen nooit meer kunnen ontmoeten. Wél heeft Henca zijn vrouw Ank nog ontmoet. ,,We noemen haar de ‘oermoeder’. Ank was op de hoogte van de zaaddonatie van haar man. Zij had ook kunnen zeggen: ‘dat gaan we niet doen, Sietse’. Dan waren wij er allemaal niet geweest. Daar ben ik haar heel dankbaar voor.”

Ank heeft samen met haar zoons nog veel verteld. ,,Via hen heb ik Sietse toch nog leren kennen. Wat voor man het was en waar hij van hield. Ook is het goed om te weten hoe het er medisch gezien voor staat. Sietse had hartproblemen, nu houd ik dat in de gaten. En weet ik in ieder geval dat ik van Pieter geen ziekte geërfd heb.”

Geheimhouding was heilig
Inmiddels zijn de halfbroers en -zussen met 25, verspreid over heel Nederland. Er woont zelfs één halfzus in Ierland en één halfbroer in Australië. De matches komen via MyHeritage binnen of via Friso, die zelf veel uitzoekwerk verricht. Alberti: ,,Dan komt er weer een berichtje in onze WhatsApp-groep ‘DNApp’: ‘Er is weer een halfje bij!’. Aanstaande zondag gaan we lunchen en verwelkomen we opnieuw twee zussen.”

Hiermee tikken ze de richtlijn van maximaal 25 donorkinderen per donor aan, die sinds de jaren 90 bestaat in ons land. In 2018 is dit aangescherpt naar twaalf moeders per donor, wat neerkomt op ongeveer hetzelfde aantal. Dit maximum beperkt de kans op relaties tussen bloedverwanten en de mogelijk relatief grote verspreiding van genetische ziektes.

Onder Hencas halfbroers en -zussen is dit ook onderwerp van gesprek. ,,Sietse heeft vijftien jaar gedoneerd, en zei ook niet elke keer tegen Ank ‘nou schat, ik ga vandaag weer langs dokter Swaab’.”

,,Bovendien heeft Swaab zijn volledige administratie na zijn pensioen verbrand. Die geheimhouding was destijds heilig. Niemand weet dus hoeveel kinderen Sietse verwekt heeft. Het speelt wel in ons hoofd. Dat je dan op straat loopt en denkt: dat zou er ook best eentje kunnen zijn. We hebben geen idee wanneer de teller stopt.”

,,Dat nummer 26 bestaat weten we al wel. We leerden via MyHeritage een inmiddels 20-jarige jongen kennen. Ook hij lijkt enorm op ons, precies dezelfde ogen. Het bleek dat hij een halfneefje van ons is en zelf ook donorkind. Zijn donorvader, waar hij naar zoekt, is een nog onbekende halfbroer van ons. Voor hem heel vreemd: dan weet je niet wie je biologische vader is, maar wel wie je biologische opa, ooms en tantes zijn.”

Vertel het, nu het nog kan
,,Ik had het veel eerder moeten vertellen” stelt Tuijnman nu ze terugblikt. ,,Nu pas zie ik hoe ontzettend belangrijk het is dat mijn kind haar roots kent. Het is een verrijking van haar leven.”

Alberti: ,,Pieter blijft mijn échte vader. De liefde voor hem is er niet minder op geworden nu ik van Sietse weet, eerder meer. Ik ben voor honderd procent zijn dochter, ook al ben ik genetisch niet van hem. En mijn moeder verwijt ik niets, al ben ik blij dat ik er niet pas op haar sterfbed achter kwam. Ik heb alles kunnen vragen en zeggen.”

Om die reden roept Tuijnman met klem andere ouders op hun kinderen over hun ontstaansgeschiedenis te vertellen. ,,Dit onderwerp was voor mijn generatie taboe en misschien is dat het voor velen nog. Maar neem van mij aan: praat erover, voordat je gaat hemelen.”

,,Als ik mijn dochter dit geluk onthouden had, zat ik straks op een wolkje daarboven heel veel spijt te hebben. Gelukkig heeft het toeval ons een handje geholpen.”